Neural Network
İnsan beynindeki nöron bağlantılarından esinlenen, katmanlı düğümlerden oluşan hesaplama modeli.
Yapay sinir ağı, insan beynindeki nöronların birbirine bağlanma biçiminden esinlenerek tasarlanmış, katmanlı düğümlerden (nöron) oluşan bir hesaplama modelidir. Tipik bir ağ; ham veriyi alan bir girdi katmanı, ara işlemleri gerçekleştiren bir veya daha fazla gizli katman ve sonucu üreten bir çıktı katmanından oluşur. Her düğüm, kendisine gelen girdileri belirli ağırlıklarla çarpıp toplar, bir sapma (bias) değeri ekler ve bu toplamı doğrusal olmayan bir aktivasyon fonksiyonundan (ReLU, sigmoid gibi) geçirir. Doğrusal olmama özelliği, ağın yalnızca doğrusal ilişkileri değil, karmaşık ve doğrusal olmayan örüntüleri de öğrenebilmesini sağlayan kritik unsurdur.
Bir sinir ağı eğitilirken, ağın ürettiği çıktı ile beklenen doğru cevap arasındaki fark bir kayıp fonksiyonuyla ölçülür; ardından geri yayılım algoritması bu hatayı ağ boyunca geriye doğru yayarak her bağlantının ağırlığının ne yönde ve ne kadar güncellenmesi gerektiğini hesaplar. Bu süreç, gradyan inişi gibi optimizasyon algoritmalarıyla binlerce kez tekrarlanarak ağ giderek daha isabetli tahminler üretir hale gelir. Basit bir tek katmanlı algılayıcıdan (perceptron), milyarlarca parametreli derin ağlara kadar tüm modern yapay zeka sistemlerinin -görüntü tanımadan büyük dil modellerine- temel yapı taşı bu basit ama güçlü fikir üzerine kuruludur.
Bir sinir ağı eğitilirken, ağın ürettiği çıktı ile beklenen doğru cevap arasındaki fark bir kayıp fonksiyonuyla ölçülür; ardından geri yayılım algoritması bu hatayı ağ boyunca geriye doğru yayarak her bağlantının ağırlığının ne yönde ve ne kadar güncellenmesi gerektiğini hesaplar. Bu süreç, gradyan inişi gibi optimizasyon algoritmalarıyla binlerce kez tekrarlanarak ağ giderek daha isabetli tahminler üretir hale gelir. Basit bir tek katmanlı algılayıcıdan (perceptron), milyarlarca parametreli derin ağlara kadar tüm modern yapay zeka sistemlerinin -görüntü tanımadan büyük dil modellerine- temel yapı taşı bu basit ama güçlü fikir üzerine kuruludur.