Natural Language Processing / NLP
Bilgisayarların insan dilini anlama, yorumlama ve üretmesini sağlayan alan.
Doğal dil işleme (Natural Language Processing, NLP), bilgisayarların insan dilini -yazılı veya sözlü- anlamasını, yorumlamasını, analiz etmesini ve üretmesini sağlayan yapay zeka ve bilgisayar bilimi alt alanıdır. İnsan dili belirsizlik, bağlam bağımlılığı, mecaz ve kültürel referanslarla dolu olduğundan, bunu bir bilgisayarın işleyebileceği yapılandırılmış bir forma dönüştürmek uzun yıllar boyunca zor bir problem olmuştur. NLP; makine çevirisi (bir dilden diğerine metin çevirme), duygu analizi (bir metnin duygusal tonunu belirleme), metin özetleme, varlık ismi tanıma (kişi, yer, kurum isimlerini tespit etme), soru cevaplama ve sohbet botları gibi çok çeşitli görevleri kapsar.
Alanın tarihi, 1950-60'lardaki kural tabanlı sistemlerden, 1990-2000'lerde istatistiksel yöntemlere, 2010'larda kelime embedding'leri ve tekrarlayan sinir ağlarına, ve nihayet 2017 sonrası Transformer mimarisi ile büyük dil modellerine doğru bir evrim göstermiştir. Bu son dönüşüm alanı kökten değiştirmiştir: eskiden her NLP görevi (çeviri, özetleme, sınıflandırma) için ayrı, özel eğitilmiş modeller gerekirken, bugün tek bir büyük dil modeli, uygun bir talimat verildiğinde bu görevlerin neredeyse tamamını makul bir başarımla gerçekleştirebilmektedir. Bu nedenle NLP, günümüz yapay zeka alanının en hızlı ilerleyen ve en görünür etkiye sahip dallarından biri haline gelmiştir.
Alanın tarihi, 1950-60'lardaki kural tabanlı sistemlerden, 1990-2000'lerde istatistiksel yöntemlere, 2010'larda kelime embedding'leri ve tekrarlayan sinir ağlarına, ve nihayet 2017 sonrası Transformer mimarisi ile büyük dil modellerine doğru bir evrim göstermiştir. Bu son dönüşüm alanı kökten değiştirmiştir: eskiden her NLP görevi (çeviri, özetleme, sınıflandırma) için ayrı, özel eğitilmiş modeller gerekirken, bugün tek bir büyük dil modeli, uygun bir talimat verildiğinde bu görevlerin neredeyse tamamını makul bir başarımla gerçekleştirebilmektedir. Bu nedenle NLP, günümüz yapay zeka alanının en hızlı ilerleyen ve en görünür etkiye sahip dallarından biri haline gelmiştir.